نوشته‌ها

قفل

نیاز به محفوظ نگه داشتن اشیاء گرانبها منجر به ظهور یکی از اولین اختراعات بشر به نام قفل شد. قدمت این اختراع به ۴٠٠٠ سال پیش در مصر باستان باز می گردد. قفل مصری ها یک کلید چوبی (با زائده های بر روی آن) داشت که باعث بیرون آمدن میله داخل قفل می شد. قفل های استوانه ای امروزی از کلید های فلزی ( با همان طرز کار) بهره گیری می کنند.
هر کلید برآمدگی و زائده های مخصوص به خود را دارد که یک ردیف میله کوچک را به بالا حرکت داده تا توپی قفل براحتی بتواند بچرخد. گم کردن کلید می تواند به معنی تعویض کل قفل باشد یا اگر بخواهید کلید را عوض کنید مجبور می شوید کل قفل را تعویض نمایید.

مراحل ساخت قفل

مراحل ساخت قفل

در چالشتر ، قفل ها متناسب با ابعاد ساخته شده و شکل ظاهری آن ها ، در انواع قفل قلوه ای ، قفل زیره دار و قفل چند کلید می باشند. تعداد قطعات قفل با توجه به مدل آن متفاوت است ؛ اما به طور معمول هر قفل شامل 13 قطعه است که همه آن ها دست ساز می باشند (اجزای تشکیل دهنده کلیدنیز شامل 4 قطعه می شود.) قفل ها را از مس ، آهن ، برنز ، برنج و فولاد می سازند که در این میان فولاد بیشتر رواج دارد.
برای ساختن قفل ، فلز اولیه را سه برابر وزن قفل ساخته شده در نظر می گیرند.
ابتدا ورقه فلزی را به شکل چلیپا بریده و دور یک مفتول فلزی با مقطع دایره می پیچند ، آن را روی سندان گذاشته و با چکش زدن به شکل استوانه در می آورند ؛ سپس ورقه ای دایره ای شکل به نام طبلک را هم اندازه با قطر داخلی دهانه بدنه ، داخل قفل قرار می دهند. در قسمت انتهایی استوانه ( قفل ) درپوشی گذاشته و دو پایه قفل را که هم شکل ، هم اندازه ( به شکل مربع و به اندازه یک سوم ارتفاع کل قفل ) ساخته می شود نصب می کنند.
برای جوش دادن قسمت های مختلف قفل از نوارهای بسیار باریک فلز برنج استفاده می کنند. سپس قفل را در آب انداخته و کمی پودر جوش به آن اضافه می کنند تا روی برنج ها پوشیده شود ؛ قفل را از آب بیرون آورده و تمام قطعات را با سیم به هم وصل می کنند. آنگاه قفل را در کوره می گذارند تا برنج ذوب شده و دورتا دور بدنه و دسته را بپوشاند. سپس قفل را از گوره بیرون آورده و سوهان می کشند.

برای ساخت دسته قفل ، از همان جنس قفل از میلگردهایی با ورقه های 5یا 6 یا 8 میلی متری به شکل نعل اسب استفاده می کنند. میخی را از سوراخ تعبیه شده در دسته به طوری که از سوراخ پایه هم رد شود عبور داده و بدین ترتیب یک محور چرخیده به وجود می آورد. دسته آماده شده سوهان کاری گردیده و نقش دلخواه را بر روی آن حکاکی می کنند.

اما مهم ترین مرحله ، ساخت پیچ و زبانه است و وجه تمایز قفل های چالشتری با سایر قفل ها می باشد. چرا که پیچ به طور کامل با دست و از طریق سوهان کاری ساخته می شود و هیچ کلیدی نمی تواند قفل دیگری جز قفل خودش را باز کند.

در نهایت درپوش قفل که خود از دو تکه تشکیل می شود ، ساخته و نصب می گردد. در صورت تمایل ، قفل ساز نقوشی را به سلیقه خود روی بدنه قفل ، حک و سطح آن را سوهان کاری می کند.

•قفل و کلید در فرهنگ مردم ایران ؛ با تاکید بر منطقه چالشتر / اصغر عسگری خانقاه ، سیمین ریاحی دهکردی / مجله فرهنگ مردم ایران / سال 1389 / شماره 22 و 23
•قفل چالشتر ؛ شیوه ساخت ، زیبایی و آسیب شناسی / حسین ابراهیمی ناغانی ، سارا یزدان پناه / مجله کتاب ماه هنر / سال 1387 / شماره 119
ایران

قفل کتابی

قفل کتابی ، به سری قفل های قابل حملی گفته می‌شود که با کلید، با رمز یا با برق باز و بسته می شود.
این تیپ از قفل بدلیل محدود شدن در طرفین امکان دیلم شدن و برش را در حد قابل توجهی کاهش می دهد و از انواع آن میتوان فولادی، روکش دار، برنجی، طرح برنجی و ضد اسید و…به همراه کلید ویژه(کامپیوتری) ، کلید ساده و کلید چهارپر اشاره کرد.
قفل کتابی به قفل هایی گفته می شود که معمولاً به درب های مختلف آویزان می کنند و بعد از باز شدن می تواند از محل خود جدا شود.
اجزای عمده قفل کتابی
۱-بدنه قفل: معمولا از جنس فلز یا برنج بوده و قسمت اصلی آن است که دستگاه قفل در درون آن قرار دارد.
۲-بازوی قفل: میله ای است که داخل قفل قرار میگیرد و سر دیگرش آزاد و دارای سوراخ یا شکافی است که در هنگام بسته شدن به داخل بدنه رفته و به وسیله زبانه یا ساچمه ای درگیر شده و در هنگام باز شدن قفل از آن خارج می گردد.
۳-کلید : وسیله بازکردن قفل است که شامل دسته و میله است.
۴- شیار کلید : سوراخی در بدنه قفل است که کلید را برای باز و بستن در آن در قرار می دهند.